การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันและความพร้อมในการจัดการของระบบการให้บริการที่ส่งผลต่อการเข้าถึงบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิของคนไทย 2) เพื่อศึกษาปัจจัย ส่วนบุคคลของผู้รับบริการและปัจจัยการดำเนินงานตามแผนยุทธศาสตร์ที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของการ เข้าถึงบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิในระดับจังหวัด 3) เพื่อศึกษาปัจจัยด้านองค์กรที่ส่งผลต่อ ประสิทธิผลของการเข้าถึงบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิในระดับหน่วยบริการ 4) เพื่อวิเคราะห์และเสนอแนวทางการจัดการระบบการเข้าถึงบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิของประชาชน โดยนำข้อมูลทุติยภูมิ และข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ มาวิเคราะห์เนื้อหา วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การ วิเคราะห์ความแปรปรวน วิเคราะห์การถดถอยเชิงพหุคูณ การวิเคราะห์ SWOT การวิเคราะห์ TOWS Matrix ผลการศึกษา พบว่า การจัดบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิของประเทศไทยในปัจจุบันมี โครงสร้างการจัดบริการที่สอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิให้มีศักยภาพ ในการให้บริการตรงตามปัญหาความต้องการของประชาชน แต่ยังคงประสบปัญหาด้านความพร้อม และเพียงพอของทรัพยากรด้านต่าง ๆ สามารถดำเนินการจัดระบบบริการตามโครงสร้างได้เต็มรูปแบบ ในบางพื้นที่ ส่งผลให้เกิดความเหลื่อมล้ำในการรับบริการทางการแพทย์ของประชาชนที่มีความพร้อม ในด้านรายได้แตกต่างกัน ปัจจัยด้านการดำเนินงานตามแผนยุทธศาสตร์ด้าน รพ.สต. ที่ผ่านเกณฑ์การ พัฒนาคุณภาพ รพ.สต.ติดดาว และปัจจัยในส่วนของประชาชนที่มีรายชื่ออยู่ในหน่วยบริการปฐมภูมิ มีอิทธิพลทางบวกต่อประสิทธิผลของการเข้าถึงบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ ปัจจัยด้านขนาดของหน่วย บริการ จำนวนบุคลากร และเขตพื้นที่สุขภาพส่งผลต่อประสิทธิผลของการเข้าถึงบริการสุขภาพระดับ ปฐมภูมิ สามารถจัดทำแนวทางการพัฒนาการเข้าถึง ได้แก่ 1) แนวทางการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิ ไร้รอยต่อ 2) แนวทางพัฒนาการให้บริการสู่การเป็นแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best practice)
The objectives of this research were 1) to analyze the current situation and management readiness of the service system that affects Thai people's access to primary health care services, 2) to study personal factors of service recipients and operational factors according to the strategic plan affecting the effectiveness of access to primary health care services at the provincial level, 3) to study organizational factors affecting the effectiveness of access to primary health care at the unit level, and 4) to analyze and propose guidelines for the management of public access to primary health services. Content analysis, descriptive statistics, ANOVA, Multiple regression analysis, SWOT Analysis, and TOWS Matrix were used to analyze the secondary data and information from the interview. The results of the study found that primary care service in Thailand has a service management structure that is consistent with the development direction of the primary health care system which has the potential to provide services that meet people's needs. However, there are some problems with the availability and sufficiency of various resources. A fully structured service system has been operated in some areas. These results affected the receiving medical services disparities among people with different incomes. Factors in the implementation of the Strategic Plan on Hospital Sor. that passed the quality development criteria, star hospital, and factors in the part of the people listed in the primary care unit positively influenced the effectiveness of access to primary health care services. Factors in the size of service units, number of personnel, and health area affected the effectiveness of access to primary health care services. As a result, guidelines for the development of access could be, namely: 1) a seamless approach to providing primary health care services; 2) a guideline for developing service guidelines to become a best practice.