การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาหาแนวทางการจัดการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมในการดูแลเด็กและเยาวชนในสถานสงเคราะห์ การวิจัยใช้แบบผสานวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพกับเชิงปริมาณ โดยใช้วิธี 1) การสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้บริหารภาครัฐในฝ่ายการเมืองและข้าราชการระดับสูง กับผู้บริหารในภาคประชาสังคม รวมจำนวน 28 คน ซึ่งรวมถึงการสัมภาษณ์ภาคประชาสังคมในต่างประเทศเพื่อเป็นแนวทางในการเปรียบเทียบการมีส่วนร่วมดูแลเด็กและเยาวชนในสถานสงเคราะห์ 2) การประชุมระดมสมอง ฝ่ายผู้บริหารสถานสงเคราะห์และภาคประชาสังคม รวมจำนวน 72 คน และ 3) การสำรวจโดยใช้แบบสอบถาม กับกลุ่มตัวอย่างประชากร จำนวน 210 แห่ง แล้วนำมาวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติข้างอิง โดยใช้การวิเคราะห์การถดถอยเชิงพหุคูณ ผลการวิจัย พบว่า สภาพและปัญหาการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมในการดูแลเด็กและเยาวชนในสถานสงเคราะห์ ยังมีข้อจำกัดอยู่มาก ภาคประชาสังคมมีส่วนร่วมน้อย สืบเนื่องจากภาครัฐมีกระบวนทัศน์ว่า รัฐมีหน้าที่ต้องปกป้องคุ้มครองเด็ก เด็กและเยาวชนที่ถูกทอดทิ้งหรือต่อยโอกาสต่าง ๆ รัฐต้องดูแลโดยตรง รัฐจึงมีสถานสงเคราะห์ไว้รองรับเด็กและเยาวชนอยู่ทั่วประเทศ รวม 30 แห่ง ในแต่ละปีได้จัดสรรงบประมาณแผ่นดินไว้ดูแล ภาครัฐยังไม่มีกฎหมายให้ภาคประชาสังคมหรือประชาชนจิตอาสาเข้ามีส่วนร่วมดูแลเด็กและเยาวชนในสถานสงเคราะห์ ในรูปแบบครอบครัว อุปถัมภ์ หรือรูปแบบอุปการะดูแลเด็กและเยาวชนที่ยังมีความจำเป็นต้องอยู่ในสถานสงเคราะห์ ไม่มีการสร้างแรงจูงใจ โดยจัดงบประมาณเป็นค่าเลี้ยงดูอย่างเพียงพอ รวมถึงการให้เกียรติยกย่อง ผลจากการที่ไม่มีกฎหมายให้ภาคประชาสังคมเข้ามีส่วนร่วม หน้าที่ในการดูแลเด็กและเยาวชนในสถานสงเคราะห์ จึงเป็นเรื่องของเจ้าหน้าที่และบุคลากรของสถานสงเคราะห์ ต้องดูแลเด็กและเยาวชน แต่การดูแลของภาครัฐมีปัญหาด้านการขาดแคลนบุคลากรเจ้าหน้าที่ การขาดแคลนงบประมาณ และการขาดแคลนด้านอื่นๆ จึงมีผลกระทบต่อการเลี้ยงดูเด็กและเยาวชนในสถานสงเคราะห์ เด็กไม่มีโอกาสดีเด่นนมแม่ ไม่มีแม่นมาอาสา เด็กขาดความรักความอบอุ่น บุคลากรบางคนได้ทำทารุณกรรม เด็กขาดการเรียนรู้ในเรื่องของความเป็นอยู่ในครอบครัว เด็กและเยาวชนส่วนหนึ่งในสถานสงเคราะห์ มีปัญหาทางสุขภาพกายและสุขภาพจิต ที่สาเหตุหนึ่งมาจากตัวเด็กและเยาวชนเอง และอีกส่วนหนึ่งมาจากการดูแลของพี่เลี้ยง หรือแม่บ้านประจำตึก ในส่วนระดับความคิดเห็นเกี่ยวกับปัจจัยการบริหารสถานสงเคราะห์ และการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง ส่วนความคิดเห็นการดูแลเด็กและเยาวชน ในสถานสงเคราะห์ โดยรวมอยู่ในระดับมาก และปัจจัยการบริหารสถานสงเคราะห์ด้านยุทธศาสตร์โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ส่วนปัจจัยการบริหารสถานสงเคราะห์ด้านอื่น ๆ อีกหกด้าน ได้แก่ ด้านโครงสร้างหน่วยงาน ด้านระบบงาน ด้านบุคลากร ด้านรูปแบบบริหาร ด้านทักษะ และด้านค่านิยมร่วม โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ซึ่งควรต้องเสริมให้เพิ่มมากขึ้นโดยเฉพาะในด้านบุคลากร ด้านรูปแบบบริหาร และด้านโครงสร้างหน่วยงาน สำหรับระดับความคิดเห็นเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม ในส่วนตัดสินใจ ส่วนร่วมรับผลประโยชน์และส่วนร่วมติดตามประเมินผล พึงปรับปรุงให้มากขึ้น และในด้านการดูแลเด็กและเยาวชน พึงปรับปรุงเพิ่มขึ้นในด้านสิทธิประโยชน์เด็ก ด้านพัฒนาการและด้านอาหาร แนวทางการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมในการดูแลเด็กและเยาวชนในสถานสงเคราะห์นั้น ได้นำเสนอเป็นมาตรการสอดรับกับแนวทางขององค์การสหประชาชาติในด้านสิทธิเด็ก และครอบครัวทดแทน ตลอดจนเพื่อป้องกันปัญหาครอบครัวแตกแยก ป้องกันการทอดทิ้งเด็ก และปัญหาต่างๆ โดยออกเป็นกฎหมายหรือปรับปรุงแก้ไขกฎหมายและระเบียบ ให้กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงสาธารณสุข รวมถึงกระทรวงด้านการศึกษา เป็นผู้รักษาการตามกฎหมาย
This study aimed to find out an approach on promoting the participation of civil society in juvenile care. Research has been done using mixed-method research that merges the qualitative and quantitative approach using the methods of, 1) in-depth interviews with government executives within both political parties, department officials, and civil society leaders at high levels total 28 people, including the civil society in other countries. Interviews were conducted on how the operation of civil society can guide countries, as well as drawing comparisons to other countries, 2) brainstorming with the Executive Department within the orphanages and the civil society total 72 people, and 3) obtaining data from a group of individuals total 210 sets and analyzing with descriptive statistics: frequency, percentage, mean, Standard Deviation, and inferential statistics by Multiple Regression Analysis. The research results revealed that there are many limitations for civil society's participation because the public sector takes full responsibility on juvenile protection and all abandoned children are in their care, so the 30 orphanages were built under annual government statement of expenditure. Also, the existing approach and laws are not conducive to giving civil society input into juvenile care in the orphanage and it's lack of the budget on any project to motivate civil society's participation, so it reflects to the numbers within civil society choosing to become foster families are too few compared to the number of juveniles in need from the orphanages, and also obstructs civil society from volunteering, counseling, or other roles that contribute to supporting juveniles within orphanages to have a better quality of life. Then, all the cares are relied on the staffs in the orphanage which now is having the manpower lacking problem together with lacking of quality resources and budget, those cause the well-being and knowledge of juveniles within orphanages i.e. lack of love, lack of experience on family stuffs and getting treat brutality. That makes the number of high number of health problem mentally and physically; some abandoned juveniles in the orphanage's care have mental and physical problems caused from their own behavior and some from the mistreatment of staffs. The level of support for the management structure in the orphanages and civil society's participation in juvenile care in the orphanage overall was at a moderate level. In the meantime, the level of sentiment towards juvenile care in the orphanage and the management strategy within the orphanage overall was found at a high level. When considered case-by-case for the six elements, it was found that the organization structure, staffs, system, management style, skills, and shared values were at a moderate level which is recommended to give more support on staffs, management style, and organization structure. For the joint evaluation and decision-making of civil society should be improved and the area of juvenile care systems in orphanage should be improved on the juvenile rights, development, and foods. The guidelines for a new course in promoting the participation of civil society in juvenile care in orphanages should correspond with the approach laid out by the United Nations regarding juvenile rights and foster family programs. It contains protective measures against dysfunctional families and child abandonment by creating or modifying laws and legislation, and assigns the Ministry of Social Development and Human Security, the Ministry of Interior, the Ministry of Public Health, including the Ministry of Education to watch over this area for the betterment of all juveniles in orphanage care.