วิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสภาพและแนวทางการพัฒนาสมรรถนะของผู้บริหารสถานศึกษา 2) เพื่อสร้างและประเมินร่างรูปแบบสมรรถนะของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อการบริหารที่มีประสิทธิผลในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 3 3) เพื่อศึกษาผลการทดลองใช้รูปแบบ การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา โดยใช้ข้อมูลเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้บริหารสถานศึกษา ครูที่ทำหน้าที่หัวหน้ากลุ่มบริหารงานบุคคล และตัวแทนครู มีการสุ่มตัวอย่างแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม และผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญ ที่มีประสบการณ์เกี่ยวข้องกับการศึกษาหรือการบริหารสถานศึกษา โดยการเลือกแบบเจาะจง และใช้การสัมภาษณ์ สถิติที่ใช้ในการวิจัย คือ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) สมรรถนะของผู้บริหารสถานศึกษาในปัจจุบัน โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และได้แนวทางการพัฒนาสมรรถนะ 6 ด้าน 2) รูปแบบที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 2 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) องค์ประกอบสมรรถนะของผู้บริหารสถานศึกษา 6 สมรรถนะ คือ สมรรถนะด้านการสื่อสาร และจูงใจ สมรรถนะด้านการทำงานอย่างมีวิสัยทัศน์ สมรรถนะด้านการทำงานเป็นทีม สมรรถนะด้านการมุ่งผลสัมฤทธิ์ สมรรถนะด้านการบริการที่ดี สมรรถนะด้านการพัฒนาตนเองและบุคลากร และ 2) องค์ประกอบกระบวนการในการบริหารสถานศึกษาที่มีประสิทธิผล โดยใช้กระบวนการ POLC ได้แก่ การวางแผน การจัดองค์การ การนำ และการควบคุม 3) ผลการทดลองใช้รูปแบบฯ ในภาพรวม พบว่า รูปแบบมีความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมากที่สุด
This research aimed to 1) study conditions and guidelines to develop the school administrators' competency, 2) create and evaluate the school administrators' competency model, and 3) find out the model's experimental result. This research was a descriptive research using quantitative data and qualitative data. The samples of this research were the school administrators, the group of the leader teachers of the human resource management and the teacher representatives, by cluster sampling. The tool used for data collecting was a questionnaire. The informants by purposive sampling were the experts and the specialists having the experience in educational management or the school administrators by interview. The statistics used for analyzing the data were percentage, mean, standard deviation and content analysis. The research results revealed that 1) the school administrators' competency was at the highest level and got 6 aspects of the competency development guidelines. 2) The developed model composes of 2 components: 1) The school administrator's competency component having 6 components; the communicational and motivational component, the management with vision component, the team work component, the achievement-oriented component, the good service component, and the self-development and personnel component. 1) The process in the school management effectiveness using the POLC processes; planning, organizing, leading, and controlling. 3) The trial result found that the model's possibility and utility were at the highest level.