วิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นไทย-มอญ จังหวัดปทุมธานี 2) สร้างรูปแบบการจัดการการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นไทย-มอญ จังหวัดปทุมธานี และ 3) ประเมินความเหมาะสมของรูปแบบการจัดการการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นไทย-มอญ จังหวัดปทุมธานี โดยดำเนินการเก็บข้อมูลดังนี้ 1) สัมภาษณ์รายบุคคลอย่างไม่เป็นทางการกับผู้ให้ข้อมูลหลัก ประกอบด้วย ทายาทผู้สืบทอดประเพณี ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในพื้นที่ชุมชนชาวมอญ จังหวัดปทุมธานี 2) สังเกตเมื่อเข้าร่วมในกิจกรรมของชุมชนพร้อมทั้งจดบันทึกบันทึกภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหวขณะที่อยู่ในพื้นที่วิจัย ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลด้วยวิธีการสนทนากลุ่ม จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์ตีความแล้วนำเสนอเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการจัดการการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นไทย-มอญ จังหวัดปทุมธานี มีรูปแบบการจัดการในลักษณะกระจายไปตามแหล่งที่อยู่ของชุมชน โดยมีวัตถุเป็นศูนย์กลางที่เชื่อมโยงความครัวหาและความเชื่อซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตตั้งแต่ การเกิด การแต่งงาน เครื่องแต่งกายอาหาร ภาษา และความตาย ที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานจากรุ่นสู่รุ่น ซึ่งแสดงถึงความสัมพันธ์ของเครือญาติ แต่ยังมีข้อกังวลสำหรับการสืบทอดประเพณีในปัจจุบันซึ่งวิถีการใช้ชีวิตที่เปลี่ยนแปลงตามความเจริญของสังคม เช่น การเดินทางไปสถานศึกษา หรือไปประกอบอาชีพไกลบ้าน ทำให้คนรุ่นใหม่มีโอกาสที่จะเข้าร่วมประเพณีน้อยลง ทำให้ต้องมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นไทย-มอญ โดยมีสมาพันธ์ชาวไทยเชื้อสายรามัญ จังหวัดปทุมธานี เป็นผู้ประสานความร่วมมือในการจัดการการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นไทย-มอญ ให้เป็นไปตามแบบแผนประเพณี ศาสนาและความเชื่อปัจจัยที่ทำให้เกิดความสำเร็จในการจัดการ คือ บริบทของชุมชน ความสามัคคีและความเข้มแข็งของผู้นำกลุ่มอนุรักษ์ประเพณีของแต่ละชุมชน ที่มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ใช้เทคโนโลยีในการเผยแพร่และถ่ายทอดความรู้ให้กับหน่วยงาน สถานศึกษา และผู้ที่สนใจ ประเพณีท้องถิ่นไทย-มอญ จังหวัดปทุมธานี ผลการประเมินรูปแบบการจัดการการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นไทย-มอญ จังหวัดปทุมธานี พบว่า รูปแบบการจัดการการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นไทย-มอญ จังหวัดปทุมธานี มีความเป็นประโยชน์ มีความเหมาะสม และมีความเป็นไปได้ ในระดับมากที่สุด
This qualitative research aimed to 1) study the conservation of Thai-Mon local traditions, Pathum Thani, 2) create a model for the conservation of the local Thai-Mon traditions, and 3) evaluate the model appropriateness. Data were carried out as follows: 1) informal individual interviews with key informants, consisting of heirs who inherited traditions folk philosopher, community leaders, stakeholders in the Mon community area, Pathum Thani; 2) observe when participating in community activities along with taking notes. Record still images/movies while in the research area. Verify the information accuracy using focus group discussion. Then the data were analyzed, interpreted and presented descriptively. The results showed that the management model for conservation of local Thai-Mon traditions, Pathum Thani: There is a management style distributed among the habitats of the community. The temple is the center that connects faith and beliefs, related to the way of life from birth, marriage, clothing, food, language, and death that have been passed down for a long time from generation to generation, which shows the relatives relationship, but there are still concerns for continuing the traditions in the present, where lifestyles change with the advancement of society, such as traveling to schools or work far from home, causing the new generation to have fewer opportunities to participate in the traditions. This makes it necessary to change the model for preserving local Thai-Mon traditions by the Federation of Thai people of Raman descent, Pathum Thani province be the coordinator in managing the local Thai-Mon traditions conservation in accordance with traditions, religion and beliefs. Factors that contribute to success in management are: community context, unity and strength of each community group leader that is knowledge exchange with each other, use technology to disseminate and transfer knowledge to agencies, schools, and those interested in the local Thai - Mon, traditions. The results of the model evaluation found that the model was useful, appropriate, and possibility at the highest level.