การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลง ในศตวรรษที่ 21 โดยมีวิธีการวิจัย 4 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาสภาพและแนวทางการบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ในปัจจุบัน โดยใช้แบบสอบถามในการเก็บรวบรวมข้อมูล จากกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้บริหารและผู้ช่วยผู้บริหารโรงเรียน ทั้ง 4 ฝ่าย ของโรงเรียนพระปริยัติธรรม กลุ่ม 9 จำนวน 118 รูป/คน ขั้นตอนที่ 2 พัฒนารูปแบบ โดยใช้การสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 รูป/คน ขั้นตอนที่ 3 ประเมินรูปแบบที่พัฒนาขึ้นโดยใช้แบบประเมิน กับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้บริหารและผู้ช่วยผู้บริหารโรงเรียน ทั้ง 4 ฝ่าย ของกลุ่ม 9 จำนวน 118 รูป/คน และขั้นตอนที่ 4 การทดลองใช้รูปแบบการบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม กับผู้อำนวยการ และรองผู้อำนวยการ หัวหน้าฝ่าย 4 ฝ่าย ของโรงเรียนพระปริยัติธรรมหนองขุ่นวิทยา และโรงเรียนพระปริยัติธรรมเจ้าพระยาบดินทรเดชา รวมทั้งสิ้น 12 คน ผลการวิจัย พบว่า 1) สภาพและแนวทางการบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ในปัจจุบัน โดยภาพรวมมีระดับการปฏิบัติต่อในระดับมาก ทั้ง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านการบริหารทั่วไป ด้านการบริหารงานบุคคล ด้านการบริหารงบประมาณ และด้านการบริหารวิชาการ 2) รูปแบบการบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลง ในศตวรรษที่ 21 ที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ องค์ประกอบที่ 1 งานหลักการบริหารโรงเรียน องค์ประกอบที่ 2 กระบวนการบริหาร และองค์ประกอบที่ 3 การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียน การสอน 3) ผลการประเมินความเป็นประโยชน์และความเป็นไปได้ในการนำรูปแบบการบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลง ในศตวรรษที่ 21 ไปใช้ โดยภาพรวม พบว่า มีความเป็นประโยชน์และความเป็นไปได้อยู่ในระดับมากที่สุด และ 4) ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลง ในศตวรรษที่ 21 ในภาพรวมมีการปฏิบัติต่อในระดับมากที่สุดเรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อย 3 อันดับแรก ได้แก่งานแนะแนว งานหลักสูตร งานห้องสมุด ตามลำดับ
This research aimed to develop a model of Phrapariyattidhamma school administration, General Education Department in the 21st century, by doing 4 steps: 1) Studying the condition and guidelines for the Phrapariyattidhamma school administration, General Education Department in the present by using a questionnaire to collect data from 118 samples: school administrators and administrative assistant of all 4 departments of the 9th group of Phrapariyattidhamma school. 2) Developing the model by interviewing 7 savants, both of monks and laypeople. 3) Evaluating the model by using evaluation form with 118 samples: school administrators and administrative assistant of all four departments of the 9th group of Phrapariyattidhamma School. 4) Experimenting the developed model with 12 school administrators, assistant administrators, and department heads of Phrapariyattidhamma Nongk Hunwittaya and Phrapariyattidhamma Chaopraya Bordindecha schools. The research results revealed that; 1) The conditions and guidelines for the Phrapariyattidhamma school administration, General Education Department in the 21st century in the present has a high level of practice in all 4 areas: General Administration, Personnel Management, Budget Management, and Academic Administration, respectively. 2) The developed Phrapariyattidhamma school administration, Department of General Education that corresponds to the changes in the 21st century consists of 3 main components: Component 1 Principles of administration of Phrapariyattidhamma school. Component 2 Administrative Process. And component 3 setting up an environment conducive to teaching and learning. 3) The result of the developed model evaluation revealed that the model had usefulness and feasibility of implementing at the highest level. 4) The results of the experiments using the model were found to be consistent and changing at a high level.