การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 โดยดำเนินการวิจัย 3 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาสภาพและปัญหาการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 จากกลุ่มเป้าหมายที่เป็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 ใน 48 โรงเรียน รวม 240 คน โดยใช้แบบสอบถามและใช้การสัมภาษณ์ผู้อำนวยการสถานศึกษา จำนวน 6 คน และประธานนักเรียน จำนวน 6 คน รวมจำนวน 12 คน ขั้นตอนที่ 2 การพัฒนารูปแบบโดยใช้ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 คน ด้วยวิธีการประเมินความเหมาะสมและความถูกต้อง และขั้นตอนที่ 3 ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการนำรูปแบบไปใช้ โดยใช้แบบสอบถามกับผู้อำนวยการสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 จำนวน 48 โรงเรียน รวม 48 คน สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพและปัญหาการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 ในภาพรวม พบว่า สภาพการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน มีการปฏิบัติอยู่ในระดับมาก และมีปัญหาอยู่ในระดับปานกลาง 2. รูปแบบการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 มีองค์ประกอบ 3 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1 ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน ประกอบด้วย 1) การรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล 2) การคัดกรองนักเรียน 3) การส่งเสริมพัฒนานักเรียน 4) การป้องกันและแก้ไขปัญหา และ 5) การส่งต่อ ส่วนที่ 2 บทบาทของครูที่ปรึกษา ประกอบด้วย 1) รวบรวมข้อมูลพื้นฐานของนักเรียนเป็นรายบุคคล 2) หาข้อมูลเพิ่มเติมโดยนำไปใช้ในการคัดกรองนักเรียน 3) วิเคราะห์ข้อมูลส่วนบุคคลของนักเรียนและเก็บรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ 4) จำแนกนักเรียนเป็นกลุ่มปกติ กลุ่มเสี่ยง และกลุ่มมีปัญหา 5) จัดกิจกรรมเยี่ยมบ้าน 6) จัดกิจกรรมส่งเสริมและพัฒนาให้เหมาะสมกับกลุ่มนักเรียน 7) ให้คำปรึกษาส่วนตัว 8) จัดกิจกรรมโฮมรูมอย่างสม่ำเสมอ 9) สร้างความสัมพันธ์ระหว่างบ้านกับโรงเรียน ประชุมผู้ปกครอง และ 10) แจ้งจดหมายข่าวเกี่ยวกับพฤติกรรมนักเรียนอย่างสม่ำเสมอ ส่วนที่ 3 กระบวนการบริหาร ประกอบด้วย 1) การวางแผน 2) การจัดองค์การ 3) การจัดบุคลากรปฏิบัติงาน 4) การอำนวยการ 5) การประสานงาน และ 6) การรายงาน 3. รูปแบบการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 ที่พัฒนาขึ้นผ่านการประเมินจากผู้อำนวยการสถานศึกษาว่ามีความเหมาะสมและมีความเป็นไปได้ในการนำไปใช้อยู่ในระดับมาก คำสำคัญ รูปแบบการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน โรงเรียนมัธยมศึกษา
This research aimed to develop a model for administration of the student care and support system in schools under the Secondary Educational Service Area Office 6. The research composed of three steps 1) studied situation and problems of the student care and support system in the schools. Data were collected from 240 related persons by using questionnaires and in-depth interview with 12 persons; 2) constructed a model of the student care and support system for the schools using the data obtained from the first step for drafting a pattern, which later was assessed for suitability through a group discussion with 5 experts; and 3) an assessment of feasibility and utility of the developed system by a focus group of 48 school administrators. The data were analyzed by using mean and Standard Deviation. Results of the research were as follows 1. The status of the student care and support system in the schools in an overall is at a high level, and the problem of the student care and support system in the schools is at a moderate level. 2. The developed model for administration of the student care and support system in the schools composes of three elements Element 1 the student care and support system comprises 1) the student care and support system, 2) knowing student individually, 3) promoting student development, 4) preventing and solving problem, and 5) transferring. Element 2 Role of counseling teacher comprises 1) compiling the basic data from individual student records, 2) adding data for find students, 3) analyzing data individual student and compile data system, 4) classifying of students for normal group, risk group, and trouble group, 5) visiting student home, 6) providing activities suited specific students, 7) individually suggestion, 8) meeting regular homeroom, 9) building relationship with families and to have parents meeting, and 10) reporting about students behavior normally. Element 3 Management process comprises 1) planning, 2) organizing, 3) staffing, 4) directing, 5) coordinating, and 6) reporting. 3. The developed model evaluated by the school administrators is appropriate and feasible at a high level. Keywords The student care and support system model, secondary school