การวิจัยนี้มีความมุ่งหมายเพื่อพัฒนาสภาพแวดล้อมและอาคารสถานที่โรงเรียนบ้านฟ้าห่วน อำเภอกุดข้าวปุ้น จังหวัดอุบลราชธานี 3 ด้าน คือ การจัดบรรยากาศและสภาพแวดล้อม การสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคลากร และการจัดกิจกรรมรณรงค์และรักษาสภาพแวดล้อม โดยใช้หลักการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) จำนวน 2 วงรอบ แต่ละวง ประกอบด้วย การวางแผน การปฏิบัติการ การสังเกต และการสะท้อนผล กลุ่มผู้ร่วมวิจัยและให้ข้อมูล จำนวน 13 คน ประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษา และคณะกรรมการสถานศึกษา กลุ่มผู้ให้ข้อมูลเพิ่มเติม 126 คน ประกอบด้วย หัวหน้างานกิจกรรม 1 คน ครูผู้สอน 5 คน และนักเรียน 120 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต แบบบันทึก และแบบประเมินผล การจัดกระทำและการตรวจสอบข้อมูล ยึดหลักการตรวจสอบข้อมูลหลายมิติ (Triangulation Technique) และนำเสนอผลการวิจัยข้อมูลเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า สภาพแวดล้อมและอาคารสถานที่ในโรงเรียนบ้านฟ้าห่วน ก่อนการพัฒนา อยู่ในสภาพที่ขาดการดูแลรักษาทั้งภายในและภายนอกอาคาร ไม่สะอาดดูไม่สวยงาม วัสดุอุปกรณ์โต๊ะเก้าอี้ชำรุดทรุดโทรม ทำให้ไม่เอื้อต่อการเรียนของนักเรียน โดยเฉพาะวิชาสามัญและวิชาทฤษฎี ดังนั้น ผู้วิจัยจึงใช้กลยุทธ์เชิงปฏิบัติการ 5 ส และการนิเทศติดตามในการดำเนินการพัฒนาสภาพแวดล้อมและอาคารสถานที่ ซึ่งผลจากการดำเนินงานทำให้สภาพแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกอาคาร ในวงรอบที่ 1 จากการกำหนดให้กลุ่มผู้ร่วมวิจัยและให้ข้อมูลได้รับการพัฒนาโดยการให้ความรู้ความเข้าใจ เกิดทักษะและเจตคติที่ดีต่อการพัฒนาสภาพแวดล้อมและอาคารสถานที่ พบว่า กลุ่มผู้ร่วมวิจัย มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาสภาพแวดล้อมและอาคารสถานที่ และมีเจตคติที่ดีต่อการพัฒนาสภาพแวดล้อมและอาคารสถานที่ มีการประกาศนโยบายกิจกรรมและเป้าหมายในการพัฒนาร่วมกัน มีความรู้ความเข้าใจ ตระหนักเห็นความสำคัญและคุณค่าของการพัฒนาสภาพแวดล้อมพัฒนาร่วมกัน ที่จะส่งผลต่อปฏิกิริยาการตอบสนองที่ดีระหว่างผู้เรียนกับครูผู้สอน ผู้เรียนกับผู้เรียน ผู้เรียนกับวัสดุอุปกรณ์ และผู้เรียนกับสภาพแวดล้อม จึงได้ดำเนินการพัฒนาในวงรอบที่ 2 พบว่า ผลการปฏิบัติงานพัฒนาสภาพแวดล้อมและอาคารสถานที่มีสภาพแวดล้อมที่ดี สะอาด มีบรรยากาศเอื้อต่อการเรียน ครูผู้สอนมีความเป็นมิตรกับผู้เรียน มีการจัดมุมความรู้เพื่อให้ผู้เรียนได้พบปะพูดคุยปรึกษาหารือกัน ผู้เรียนมีความผูกพันกับภาระงานที่ได้รับมอบหมาย กระตือรือร้นในการเรียน มีการสำรวจสิ่งต่างๆ ในห้อง คัดแยกสิ่งที่มากเกินความจำเป็น มีป้ายชื่อที่วางชัดเจน จัดเวรตรวจเช็คดูแลรักษารับผิดชอบวัสดุอุปกรณ์ ทำความสะอาดทั้งภายในและภายนอกห้อง โต๊ะ เก้าอี้ ตู้เอกสาร ทาสีป้ายนิเทศ และกระดานดำ และ การร่วมกิจกรรมพัฒนาสภาพแวดล้อม มีปฏิสัมพันธ์ที่ดีระหว่างผู้เรียนกับครูผู้สอน ผู้เรียนกับผู้เรียน ผู้เรียนกับวัสดุอุปกรณ์ และผู้เรียนกับสภาพแวดล้อม มีพฤติกรรมบ่งชี้ตามตัวชี้วัดความสำเร็จที่กำหนดอยู่ในระดับมาก และทุกคนมีส่วนร่วมในการปฏิบัติงาน โดยสรุป การพัฒนาสภาพแวดล้อมและอาคารสถานที่โรงเรียนบ้านฟ้าห่วน โดยใช้หลักการปฏิบัติการ 5 ส และการนิเทศ ทำให้นักเรียนมีความกระตือรือร้นเข้าเรียน มีความภาคภูมิใจในผลงาน มีความสุขกับการเรียนและการทำงานโรงเรียนมีสภาพแวดล้อมที่สวยงาม เพื่อให้เกิดความตระหนักเห็นความสำคัญในการพัฒนาสภาพแวดล้อมและอาคารสถานที่ร่วมกันในการพัฒนางานต่อไป ดังนั้นจึงควรสร้างความตระหนักและจิตสำนึกในการรักษาสภาพแวดล้อมและอาคารสถานที่ให้สะอาดและสวยงามอยู่เสมอ
This research aims to improve the environment and building of Ban Fahaun school, in 3 aspects the management of climate and environment, the interaction between staff, the campaign and the environment. The research used 2 cycles of action research, each cycle includes planning, execution, observation, and reflection. The participants consisted of 13 school administrators and school board. The group consists of 126 chief information events one chief of activity, 5 teachers, and 120 students were used to collect data such as interviews, observation, recording and evaluation. The execution and review the principles of multi-dimensional data validation and presenting research data. The results showed that environment of Ban Fahaun school before the development of the condition, lack of maintenance, both inside and outside the building; not clean, not beautiful material table, chair dilapidated not conducive to student learning. Thus, the strategy workshop, 5S and supervision of the implementation of the development environment and facilities, which result from the environment both inside and outside the building. The first round of the joint research and the information has been developed by providing a better understanding, skills and attitude towards the environment and building the research group found. Have a deep understanding on the development of environment and buildings and have a positive attitude towards the environment and the building, the policies and the goal of common development, understanding recognizes an importance and a value of developing common development environment that affect good reaction between the students and teachers, students with students, students with materials, and students with learning environment. We continue to develop in the second round, the performance on environment and building development found good environment, clean, atmosphere conducive to learning. Teachers are friendly with the students. Provided the knowledge for the students to meet and discuss together. Students are bound workload is assigned, eager to learn, exploring things in the room, sorting things more than necessary to put clear labels, a duty maintenance check responsible for equipment, make clean both inside and outside the cabinet room table, chairs, and blackboards and painted boards activity development environment. There is better interaction between the students and teacher, students with students, students with learning materials, and students with the environment. A behavioral indicator as a measure of success, given a high level and everyone involved in the operation. In summary, the environment and building development of Ban Fahaun school from the school premises could make students eager to learn, take pride in their work, enjoyed learning and working environment in a beautiful school. To raise awareness of the importance of developing the environment and building together to develop further. Therefore, it should raise awareness and consciousness of the environment and building always clean and beautiful.